سی سال از خلق حماسه خونین آمل می گذرد؛ حماسه ای که این شهر را با نام «هزار سنگر» در تاریخ انقلاب اسلامی جاودانه ساخت.

مروری بر تاریخچه و عملکرد جریانات کمونیستی فعال در تاریخ معاصر، موضوعی است که می تواند در ترسیم تصویری واقع بینانه از حماسه ششم بهمن آمل، نقش آفرین باشد. از این رو درنگاهی گذرا به پیشینه سازمانی و بنیان های فکری این جریان خواهیم پرداخت. پس از شهریور 1320 سه گرایش عمده در عرصه‌ی سیاسی اجتماعی ایران، متجلی گردید.

نخست گرایش ملی، سپس گرایش چپ و مارکسیستی و سرانجام گرایش اسلامی. سابقه‌ی گرایش چپ و سوسیالیستی در ایران به روزگار مشروطه، باز می‌گردد. تشکیل حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی به عنوان حزب مادر احزاب چپ در سراسر دنیا، را باید عامل گسترش سازمان یافته این تفکر دانست. حزب توده‌ی ایران، قدیمی‌ترین تشکل وابسته به اتحاد جماهیر شوروی بود که همواره نقش خائنانه‌ای را در مقاطع حساس تاریخ معاصر ایفا کرد. یکی از این گروه‌های کمونیستی، «اتحادیه‌ کمونیست‌های ایران» بود که سابقه‌ی تشکیل آن در امریکا به پیش از انقلاب باز می‌گردد.

اعضای اتحادیه‌ی کمونیست‌ها با پیروزی انقلاب، نخست موضعی متعادل را نسبت به انقلاب اسلامی در پیش گرفتند؛ با این وجود به شدت از ماهیت اسلامی انقلاب، منزجر بودند و از هر فرصتی برای ایجاد خدشه بر چهره‌ی اسلام استفاده می‌کردند. از سوی دیگر با بهره‌جویی از فضای باز سیاسی، درمیان دانشجویان، دانش‌آموزان، کارگران کارخانجات، زنان، اقدام به تشکیل ستادهای تبلیغی کردند.

به دنبال صف‌بندی‌ های سیاسی و شکاف بین بنی‌صدر و یاران امام، اتحادیه‌ی کمونیست‌ها به پیروی از سایر گروه‌های ضد انقلاب، به جبهه‌ی طرفداران بنی‌صدر پیوست و پس از سقوط وی، به این نتیجه رسید که انقلاب دچار انحراف شده است و باید برای نجات آن به اقدامی عاجل، دست زد.

طبق اعترافات حسین تاجمیر ریاحی (از رهبران سربداران) اتحادیه در پی گشودن جبهه سومی علیه جمهوری اسلامی ایران بود، جبهه اول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است که بخش عمده‌ای از امکانات و نیروهای نظام را به خود مشغول کرده‌است، جبهه دوم مبارزات کردها و گروه‌ها می‌باشد، بنابراین ایجاد یک جبهه سوم در جنگل بدون مقاومت چندانی از سوی حکومت می‌توانست موفقیت بیشتری را در پی داشته باشد و نهایتاً به سقوط حکومت بیانجامد که به تز «جبهه سوم» معروف بود.

با اجرای طرح «مالک و مستأجر» از سوی کمیته‌ی انقلاب اسلامی که در پی آن مالکین، موظف شدند هویت مستأجرین خود را اعلام کنند، امکان موفقیت خانه‌های تیمی در شهر تهران، از بین رفت.

اتحادیه‌ی کمونیست‌ها با نام سازمانی گروهک سربداران، شهر "آمل" را برای
طرح قیام فوری خود انتخاب کرد. بی شک مهم ترین دلیل این انتخاب، ظرفیت ها و موقعیت جغرافیایی خاص این منطقه است. منطقه ای که دارای عمق استراتژیک بوده و به دلیل وجود سلسله کوه های البرز، به مثابه گذرگاهی راهبردی برای ارتباط پایتخت با مناطق شمالی مطرح بود. از سوی دیگر آنچه که به عنوان طرح عملیاتی در دستور کار این گروهک جای داشت، حمله ی ناگهانی و تسخیر شهر آمل و به تبع آن دعوت از مردم برای شکل دهی به یک قیام گسترده بوده است.

بر اساس مراحل بعدی این طرح، دیگر شهرهای استان مازندران نیز یکی پس از دیگری به تصرف جریانات هوادار این جریان درآمده و این حرکت تا آنجا ادامه می یابد که به خیال باطل آن ها به یک قیام سراسری تبدیل شود. اولین حرکت آن ها در 18 آبان 1360 با هشیاری نیروهای انقلاب، خنثی شد و قرارگاه حضرت ابوالفضل با مشارکت نیروهای سپاه، بسیج، ارتش و ژاندارمری با انجام یک عملیات ضربتی در قلب جنگل، ضربه ی سختی را به بدنه این گروه، وارد آورد. اما نیمه های شب ششم بهمن سال 1360، فاز عملیاتی این پروژه با حضور 180 نفر از اعضاء و کادر رهبری این جریان و با شلیک چند موشک آرپی جی، کلید خورد.
بخش عمده‌ای از سلاح های این گروهک، از جبهه‌های جنگ و کردستان به سرقت رفته و تعدادی هم از راه خرید از قاچاقچیان به دست آمده بود. علاوه بر این‌ها با استفاده از دیگ‌های زودپز و موتور برق، نوعی سلاح‌های انفجاری دست‌ساز نیز تولید شده بود.

تیراندازی تا 6 صبح ادامه داشت، اما با آغاز صبح ششم بهمن، حماسه ی مردم آمل شکل گرفت و صدها نیروی داوطلب مردمی با حرکت به سمت مقر سپاه و تحویل اسلحه، به مقابله‌ی سربداران جنگل رفتند. سنگربندی‌ها آغاز شد. از زن و مرد و پیر و جوان، همگی با استفاده از شن و گونی اقدام به سنگرسازی و نبرد سنگر به سنگر کردند تا آنجا که آمل لقب "هزار سنگر" گرفت. یکی از ابتکارات جالب نیروهای بسیجی در نبرد با دشمن این بود که پشت یک وانت نیسان، سنگر درست کرده بودند و وانت با دنده عقب به سمت دشمن حرکت می‌کرد؛ نیروهای بسیجی پشت سنگرهای ساخته شده در وانت به سمت دشمن تیراندازی می‌کردند و راننده هم از تیراندازی دشمن در امان بود.

در ساعت 4 بعدازظهر دشمن شروع به عقب‌نشینی کرد و در دو باغ حاشیه‌ی شهر موضع گرفت. پس از یورش بی‌امان مردم و کشته شدن 34 نفر از گروه سربداران، به ویژه کشته شدن کاک اسماعیل، مسوؤل کمیته‌ی نظامی، گروه به طرف جنگل عقب‌نشینی کرد.

در آن روز حماسی مردم آمل، ظرف مدت 10 ساعت، چشم فتنه را از کاسه درآوردند و با اهدای چهل شهید به انقلاب، توانستند فضای شهر را از لوث وجود، منافقین و مزدوران اجنبی پاک و به خون پاک شهیدان شان عطرآگین کنند و بی جهت نبود که حضرت امام خمینی (ره) در وصیت نامه معروف خود از آنان یاد کردند و فرمودند: «ما باید از شهر آمل و مردم آن جا تشکر کنیم؛ دیدید که مردم آمل چه به روز آنان آوردند...» در پایان جا دارد نگاهی بر کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت امام خامنه ای خطاب به مردم حماسه آفرین آمل داشته باشیم. ایشان در دیدار با مردم این سامان، فرمودند: «تعبیر واقعی هزار سنگر، به معنای سنگر دل هاست که به عدد هر انسان مومن و با انگیزه ای، سنگری در مقابل تهاجم دشمن وجود دارد.»



برچسب ها :
حماسه سازان ,  هزار سنگر , 

موضوع :
واقعه آمل ,  گفتگو ها ,  نقل شده ها ,